Wat houdt de onderzoeksplicht energiebesparing precies in?
De onderzoeksplicht energiebesparing, ook bekend als onderdeel van de Europese Energie Efficiency Richtlijn (EED), is een wettelijke verplichting voor grote ondernemingen om periodiek een energie-audit uit te voeren. Deze audit geeft inzicht in de belangrijkste energiestromen binnen uw onderneming en de factoren die het energieverbruik beïnvloeden.
U valt onder deze verplichting als uw onderneming aan minstens één van deze criteria voldoet:
- Meer dan 250 werknemers in dienst heeft
- Een jaaromzet heeft van €50 miljoen of meer
- Een jaarlijks balanstotaal heeft van meer dan €43 miljoen
De onderzoeksplicht verplicht u om eens in de vier jaar een energie-audit uit te laten voeren. Tijdens deze audit worden alle energiestromen binnen uw organisatie in kaart gebracht en worden kosteneffectieve maatregelen geïdentificeerd om energie te besparen.
Het uiteindelijke doel is om bedrijven aan te zetten tot het nemen van energiebesparende maatregelen, waardoor het totale energieverbruik omlaag gaat en de CO₂-uitstoot wordt verminderd.
De verborgen kosten van het negeren van de onderzoeksplicht
Het niet voldoen aan de onderzoeksplicht energiebesparing kan verstrekkende financiële gevolgen hebben voor uw organisatie. De meest directe consequentie is een boete van het bevoegd gezag. Deze boetes kunnen oplopen tot duizenden euro’s en worden bij herhaaldelijke overtredingen steeds hoger.
Naast boetes zijn er ook andere verborgen kosten:
- Gemiste besparingskansen: uit onderzoek blijkt dat veel organisaties 20-30% kunnen besparen op hun energiekosten door effectieve maatregelen
- Gemiste subsidiemogelijkheden: zonder goed inzicht in uw energieverbruik kunt u mogelijk niet voldoen aan de voorwaarden voor energiesubsidies
- Hogere energierekeningen: zonder gerichte maatregelen blijft uw energieverbruik onnodig hoog
- Imagoschade: steeds meer stakeholders verwachten dat bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen op het gebied van energiebesparing en duurzaamheid
De onderzoeksplicht kan juist een waardevolle investering zijn die u helpt om structureel kosten te besparen en uw bedrijfsvoering te verduurzamen.
Verrassende uitzonderingen op de onderzoeksplicht
Hoewel veel grote ondernemingen verplicht zijn om aan de onderzoeksplicht te voldoen, zijn er enkele verrassende uitzonderingen waar veel organisaties zich niet bewust van zijn:
- Bedrijven die deelnemen aan een Meerjarenafspraak Energie-efficiëntie (MJA3 of MEE) zijn vrijgesteld
- Organisaties met een gecertificeerd energiemanagementsysteem conform ISO 50001 voldoen automatisch aan de onderzoeksplicht
- Bedrijven met een gecertificeerd milieumanagementsysteem (ISO 14001) in combinatie met energieaudits die voldoen aan de minimale eisen van de EED
Daarnaast is het belangrijk om te weten dat de wijze van rapportage kan verschillen. Voor organisaties met meerdere vestigingen is er sinds eind 2022 de portefeuilleaanpak. Deze aanpak biedt organisaties met 20 of meer locaties verspreid over ten minste twee omgevingsdiensten meer flexibiliteit en minder administratieve lasten.
Controleer dus goed of uw organisatie onder een van deze uitzonderingen valt voordat u investeert in een uitgebreide energie-audit.
Nieuwe wetgeving voor energiebesparing in 2023
De wetgeving rondom energiebesparing is voortdurend in ontwikkeling. In 2023 zijn er belangrijke veranderingen doorgevoerd die direct invloed hebben op de onderzoeksplicht energiebesparing:
- De deadline voor het indienen van een EED is gewijzigd. Vanaf 2024 geldt niet meer één centrale deadline voor alle organisaties, maar moet u uw audit indienen binnen vier jaar na de vorige indiening
- De Erkende Maatregelenlijsten (EML) zijn geactualiseerd, waardoor er mogelijk nieuwe maatregelen zijn die voor uw organisatie relevant zijn
- De informatieplicht is aangescherpt, wat betekent dat u meer gedetailleerd moet rapporteren over genomen energiebesparende maatregelen
Ook is het sinds 1 januari 2023 verplicht dat alle kantoren in Nederland minimaal energielabel C of hoger hebben. Voldoet uw pand niet aan deze eis, dan mag het niet meer als kantoorruimte worden gebruikt.
| Wetgevingsverandering |
Wat betekent dit voor u? |
| Individuele deadlines EED |
Uw deadline is nu 4 jaar na uw laatste indiening |
| Geactualiseerde maatregelenlijst |
Mogelijk meer verplichte energiebesparende maatregelen |
| Energielabel C verplichting |
Kantoorpanden moeten minimaal label C hebben |
Hoe kunt u energiebesparingen omzetten in winst?
Een energieonderzoek in het kader van de onderzoeksplicht levert waardevolle inzichten op die u direct kunt omzetten in winst voor uw organisatie. Door slim gebruik te maken van de resultaten kunt u:
- Inzicht krijgen in uw grootste energieverbruikers en gericht maatregelen nemen
- Prioriteit geven aan maatregelen met de kortste terugverdientijd
- Energiemanagement integreren in uw bedrijfsprocessen
- Gebruikmaken van subsidies en fiscale voordelen voor energiebesparende investeringen
Een praktische aanpak is cruciaal. Begin met het implementeren van de quick wins, zoals het optimaliseren van klimaatinstallaties en verlichting. Deze hebben vaak een terugverdientijd van minder dan twee jaar. Vervolgens kunt u grotere investeringen plannen zoals isolatie of duurzame energieopwekking.
Door energiemonitoring in te zetten krijgt u continu inzicht in uw verbruik, wat gemiddeld een besparing van twee tot vijf procent op uw energiekosten oplevert. Met de huidige energieprijzen betekent dit al snel honderden zo niet duizenden euro’s per jaar.
Veelvoorkomende misverstanden over de onderzoeksplicht
Er bestaan veel hardnekkige misverstanden over de onderzoeksplicht energiebesparing die tot verwarring kunnen leiden:
- Misverstand 1: “De onderzoeksplicht geldt alleen voor productiebedrijven.” Niet waar! De plicht geldt voor alle grote ondernemingen ongeacht sector, dus ook voor dienstverlenende bedrijven, zorginstellingen en overheidsorganisaties.
- Misverstand 2: “Als ik alle maatregelen rapporteer, moet ik ze ook allemaal uitvoeren.” In werkelijkheid bent u verplicht om maatregelen met een terugverdientijd van minder dan vijf jaar te implementeren.
- Misverstand 3: “Een EED-audit is hetzelfde als energielabeling.” Dit klopt niet. Een EED-audit is veel uitgebreider dan een energielabel en kijkt naar alle energiestromen binnen een organisatie.
- Misverstand 4: “Kleine vestigingen vallen buiten de audit.” Onjuist. Als uw onderneming als geheel onder de criteria valt, moeten alle vestigingen meegenomen worden in de audit.
Door deze misverstanden uit de weg te ruimen, kunt u beter anticiperen op wat er van u verwacht wordt en voorkomt u verrassingen achteraf.
De toekomst van onderzoeksplicht energiebesparing
De regelgeving rondom energiebesparing zal de komende jaren alleen maar strenger worden. Met de Europese Green Deal en de Nederlandse Klimaatwet liggen er ambitieuze doelen voor CO₂-reductie en energiebesparing. Dit betekent voor de onderzoeksplicht energiebesparing:
- Uitbreiding van de doelgroep: naar verwachting zullen op termijn ook middelgrote bedrijven onder vergelijkbare verplichtingen vallen
- Strengere rapportage-eisen: meer detail en frequentere rapportages over genomen maatregelen en behaalde resultaten
- Hogere besparingsdoelstellingen: de lat voor wat als ‘redelijke’ energiebesparing wordt gezien, zal steeds hoger komen te liggen
- Meer integratie met andere duurzaamheidsrapportages: zoals bijvoorbeeld de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD)
Organisaties die nu al verder gaan dan het wettelijk minimum en proactief investeren in besparingsonderzoek en energiemonitoring, zullen beter voorbereid zijn op deze toekomstige ontwikkelingen.
Bij Energy-Check helpen wij u graag om niet alleen aan de huidige verplichtingen te voldoen, maar ook om voor te sorteren op toekomstige wetgeving. Zo bent u verzekerd van een duurzame toekomst voor uw organisatie en draagt u bij aan een beter klimaat voor ons allemaal. Heeft u vragen over uw specifieke situatie? Neem dan gerust contact met ons op voor persoonlijk advies.