Onderzoeksplicht energiebesparing: de complete gids voor bedrijven in 2025

De onderzoeksplicht energiebesparing vormt een essentieel onderdeel van de Nederlandse klimaatstrategie en stelt steeds striktere eisen op het gebied van energie wet- en regelgeving aan bedrijven. Onderzoeksplichtige locaties dienen eens in de 4 jaar te rapporteren. Of u moet rapporteren hangt af van de aard van de activiteiten op de locatie en het energiegebruik op de locatie per jaar. Aanvankelijk was deze onderzoeksplicht energiebesparing uitsluitend bedoeld voor de ‘zware industrie’. Tegenwoordig worden ook o.a. openbare zwembaden, sauna/wellness centra, zorglocaties en logistieke hallen verplicht om hieraan te voldoen als het energieverbruik boven de drempelwaarde uitkomt. Energy-Check kan deze onderzoeksplicht voor u opstellen, en de afstemming met de omgevingsdienst verzorgen. Wij ontzorgen uw organisatie door de rapportage aan het RvO en het bevoegd gezag (gemeente of provincie) voor onze rekening te nemen, inclusief de afstemming / opvolging bij de daaropvolgende controle.

Wat houdt de onderzoeksplicht energiebesparing in 2025 in?

De onderzoeksplicht energiebesparing is een wettelijke verplichting die voortvloeit uit de Wet milieubeheer. Een onderzoeksplicht geldt voor locaties van bedrijfstakken:
•    waarvoor onder de Omgevingswet het Rijk de milieuregels bepaalt
•    met een jaarlijks energiegebruik vanaf 10 miljoen KWh elektriciteit of 170.000 m³aardgas(equivalent).

Let op: locaties die onderzoeksplichtig zijn, dienen daarnaast ook nog te voldoen aan de informatieplicht energiebesparing. Indien de locatie valt onder een organisatie met meer dan 250 FTE en/of meer dan €50 jaaromzet, dan dient daarnaast ook nog te worden voldaan aan de EED-audit. Energy-Check helpt u om deze diverse verplichtingen effectief te combineren, zodat er met minimale kosten aan alle wetgevingen wordt voldaan.

Bedrijven moeten alle energiebesparende maatregelen implementeren die zich binnen vijf jaar terugverdienen. Het niet naleven van deze verplichting kan leiden tot substantiële boetes, die kunnen oplopen tot duizenden euro’s. Daarnaast kunnen toezichthouders handhavend optreden door middel van een last onder dwangsom of zelfs bedrijfsactiviteiten (tijdelijk) stilleggen.

Voor veel bedrijven betekent dit dat zij energiebesparing structureel moeten integreren in hun bedrijfsvoering. Het is niet langer een vrijblijvende keuze, maar een verplichting met concrete deadlines en verwachtingen.

De belangrijkste wijzigingen in de wetgeving

De wetgeving rond energiebesparing heeft de afgelopen jaren verschillende veranderingen ondergaan, en voor 2025 zijn er opnieuw aanscherpingen. De belangrijkste wijzigingen zijn:

• Verlaging van de verbruiksdrempels: Meer bedrijven vallen onder de verplichting door de verlaging van de drempels naar 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas.
• Introductie van een verplicht energiebesparingsonderzoek voor middelgrote verbruikers.
• Verscherpte rapportagevereisten met meer details over genomen maatregelen en bereikte besparingen.
• Uitbreiding van de Erkende Maatregelenlijsten (EML) naar meer sectoren.
• Kortere implementatietermijnen voor erkende maatregelen.

Deze veranderingen weerspiegelen de toenemende urgentie van energiebesparing in het kader van de klimaatdoelstellingen. De overheid verwacht van bedrijven dat zij een actievere rol spelen in het verminderen van het energieverbruik en de daarmee samenhangende CO₂-uitstoot.

Stappenplan voor een succesvolle energie-audit

Een grondig uitgevoerde energie-audit (opname op locatie) vormt de basis voor effectieve energiebesparing. Volg deze stappen om aan de wettelijke eisen te voldoen:

1. Voorbereiding: Verzamel alle relevante informatie over uw energieverbruik, inclusief facturen van de afgelopen drie jaar, plattegronden en technische specificaties van installaties.
2. Scope bepalen: Definieer welke gebouwen, processen en installaties worden meegenomen in de audit.
3. Selectie auditor: Kies een gekwalificeerde energieadviseur met de juiste certificeringen.
4. Uitvoering audit: Laat de audit uitvoeren, inclusief metingen, inspecties en analyses van energiestromen.
5. Rapportage: Zorg voor een gedetailleerd rapport met alle bevindingen, identificatie van besparingsmogelijkheden en terugverdientijden.
6. Actieplan opstellen: Ontwikkel een concreet plan voor de implementatie van maatregelen, met prioriteiten en tijdlijnen.
7. Monitoring: Implementeer een systeem om het effect van de maatregelen te meten en bij te sturen waar nodig.

Een professioneel uitgevoerde onderzoeksplicht energiebesparing geeft u niet alleen inzicht in uw wettelijke verplichtingen, maar biedt ook waardevolle informatie over potentiële kostenbesparingen.

Kosteneffectieve energiebesparende maatregelen

Niet alle energiebesparende maatregelen zijn even effectief voor elk type bedrijf. Hieronder vindt u een overzicht van maatregelen die voor veel organisaties kosteneffectief zijn:

Bij het selecteren van maatregelen is het belangrijk om niet alleen naar de terugverdientijd te kijken, maar ook naar de implementeerbaarheid binnen uw specifieke bedrijfssituatie. Sommige maatregelen kunnen worden uitgevoerd zonder onderbreking van bedrijfsprocessen, terwijl andere een geplande stilstand vereisen.

Hoe voldoe je aan de informatieplicht?

Naast de onderzoeksplicht bestaat er ook een informatieplicht, waarbij u moet rapporteren over genomen energiebesparende maatregelen. Dit proces verloopt als volgt:

Begin met het systematisch documenteren van alle energiebesparende maatregelen die u heeft geïmplementeerd. Per maatregel registreert u minimaal:

• Een beschrijving van de maatregel
• De implementatiedatum
• De verwachte en gerealiseerde energiebesparing
• De investering en terugverdientijd

Vervolgens dient u deze informatie te rapporteren via het eLoket van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Voor maatregelen die op de Erkende Maatregelenlijst staan, volstaat het om aan te geven welke maatregelen zijn geïmplementeerd. Voor alternatieve maatregelen moet u aantonen dat deze minimaal gelijkwaardig zijn qua energiebesparing.

Houd er rekening mee dat de deadline voor het voldoen aan de informatieplicht strikt wordt gehandhaafd. Het is raadzaam om ruim voor de deadline te beginnen met het verzamelen en rapporteren van de benodigde gegevens.

Uitdagingen bij het implementeren van energiebesparing

Bij het implementeren van energiebesparende maatregelen lopen veel organisaties tegen diverse uitdagingen aan:

Kennis en expertise: Veel bedrijven missen de specifieke kennis om de juiste energiebesparende maatregelen te identificeren en te implementeren. Dit kan worden opgelost door samenwerking met gespecialiseerde adviseurs.

Financiële barrières: Hoewel de maatregelen zich op termijn terugverdienen, kan de initiële investering een obstakel vormen. Verken daarom financieringsmogelijkheden zoals leasen, huren of subsidies.

Operationele beperkingen: Implementatie van maatregelen kan bedrijfsprocessen verstoren. Plan daarom zorgvuldig en overweeg gefaseerde implementatie.

Organisatorische weerstand: Veranderingen in werkwijzen kunnen weerstand oproepen bij medewerkers. Investeer in bewustwording en betrek medewerkers actief bij het proces.

Door deze uitdagingen proactief aan te pakken, vergroot u de kans op een succesvolle implementatie van energiebesparende maatregelen aanzienlijk.

Subsidies en fiscale voordelen voor energiebesparing

Er zijn diverse financiële regelingen beschikbaar die de implementatie van energiebesparende maatregelen aantrekkelijker maken:

• Energie-investeringsaftrek (EIA): Fiscaal voordeel voor investeringen in energiebesparende bedrijfsmiddelen.
• ISDE-subsidie: Voor kleinere bedrijven die investeren in duurzame warmte-oplossingen.
• SDE++: Subsidie voor grootschalige duurzame energieproductie en CO₂-reductie.
• Regionale en lokale subsidies: Veel provincies en gemeenten hebben aanvullende subsidies voor specifieke energiebesparende maatregelen.

Het combineren van verschillende regelingen kan de financiële aantrekkelijkheid van energiebesparende maatregelen aanzienlijk verbeteren. Wij adviseren u graag over de mogelijkheden die specifiek voor uw situatie relevant zijn.

Toekomstbestendig energiemanagement voor uw bedrijf

Om energiebesparing structureel in uw organisatie te verankeren, is een systematische aanpak essentieel. Overweeg de implementatie van een energiemanagementsysteem volgens de ISO 50001-norm. Dit biedt een raamwerk voor het continu verbeteren van uw energieprestaties.

Betrek uw medewerkers actief bij energiebesparing door:

• Bewustwordingscampagnes over het belang van energiebesparing
• Training in energiezuinig werken
• Het aanstellen van energieambassadeurs binnen verschillende afdelingen
• Het delen van resultaten en successen op het gebied van energiebesparing

Ontwikkel een meerjarenplan voor energiebesparing dat verder gaat dan alleen voldoen aan wettelijke verplichtingen. Denk na over innovatieve oplossingen zoals energieopslag, slimme gebouwautomatisering en mogelijk zelfs de productie van hernieuwbare energie.

De onderzoeksplicht energiebesparing biedt een uitgelezen kans om uw bedrijf toekomstbestendig te maken. Door proactief te handelen, bespaart u niet alleen op energiekosten, maar bereidt u uw organisatie ook voor op een duurzame toekomst waarin energie steeds schaarser en duurder wordt.

De indieningsdatum voor de onderzoeksplicht rapportage was 1 december 2023. De handhaving op het voldoen aan de onderzoeksplicht energiebesparing wordt steeds strikter. Steeds meer bedrijven krijgen een controle op de naleving. Bedrijven dienen deze onderzoeksplicht energiebesparing alsnog in te dienen als zij dit nog niet hebben gedaan. Daarnaast worden gecontroleerd op de naleving van het plan van aanpak, zodat de opvolging van de maatregelen ook daadwerkelijk geschiedt.

Heeft u vragen of nog geen rapportage ingediend? Neem contact met ons op en doe dit dan zo snel mogelijk.